Martin Heidegger

.

"Είναι και Χρόνος"

.

Ελάχιστες σημειώσεις
για θέμα μέγιστο...
.

* οι σημειώσεις μου

είναι γιά προσωπική χρήση
και εντελώς επιγραμματικές

από τις παραδόσεις
του Στέλιου Ράμφου
.

ΙV

ΑΝΑΓΚΗ ΝΑ ΕΠΑΝΕΡΜΗΝΕΥΣΟΥΜΕ

ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ

ΤΟΥ ΕΙΝΑΙ – αποδομητικά

Να αποδομηθεί η ιστορία της ΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ (που αφορά στην ύπαρξή μας)

Heidegger → destructione → χαλάρωση των δεσμών της παραδόσεως → να χαλαρώσει το αρμολόγημα, ώστε να μπορέσει να διεισδύσει μέσα ο στοχαστής , να προσεγγίσει τον αρχέγονο πυρήνα του Είναι.

→ να αφαιρεθούν οι παραδόσεις – ερμηνείες των αιώνων → να πετύχουμε άμεση επαφή με τον πυρήνα.
Το χαλάρωμα θα επιτρέψει να φανερωθεί ο αρχικός πυρήνας – αμβλύνεται η επίδραση της παράδοσης πάνω μας.

Το Είναι, κατά Heidegger→ ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε την ΥΠΑΡΞΗ.

Destruere → θέλει να αποδομήσει την παράδοση της φιλοσοφικής σκέψης, από τον Πλάτωνα έως τον εαυτόν του → να επιστρέψουμε στην ξεχασμένη αρχή .

Προς αποφυγήν της ιστορικής αφήγησης, να αναδειχτούν τα αποσιωπημένα ερωτήματα.

Heidegger :
- η λήθη του πρωταρχικού στοιχείου οδήγησε την ανθρωπότητα στα δεινά.

- η χαμένη αρχή, βρίσκεται μέσα στον παρόντα χρόνο / σε ό, τι βιώνουμε.
Η «αρχή στον άπαντα χρόνο»
Υπάρχει η βεβαιότητα του θανάτου


Η ΠΑΡΑΔΟΣΗ ερμηνεύει με προκατασκευασμένες απαντήσεις εκείνο το οποίο πρέπει να προσεγγίζουμε απ’ ευθείας.

Η μεγάλη, μεταφυσική ΠΑΡΑΔΟΣΗ → κιβωτός που εμπεριέχει ένα σύστημα απαντήσων /// Οι απαντήσεις κατοχυρώνουν την μεγάλη, μεταφυσική ΠΑΡΑΔΟΣΗ.


Πρόβλημα και κίνδυνος για τον πολιτισμό :
Η ΛΗΘΗ !
Η λήθη σημαίνει ότι : αυτό που είμαστε, δεν είναι αυτό που νομίζουμε…

Heidegger : να αναγνωρίσουμε την πραγματική μας ΥΠΑΡΞΗ → το Είναι

→ να με κατανοήσω ως ΥΠΑΡΞΗ, ΟΧΙ ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ.

ΠΛΑΤΩΝΙΚΗ ΑΝΑΜΝΗΣΗ : μέσα από τις προσχώσεις των πολλών βιωμάτων και βίων, να ανακαλύψουμε την αλήθεια που μας ανήκει.

Ο Πλάτων εισάγει στον Φαίδωνα την ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ , ως τρόπο για να φτάσουμε στην ανάμνηση (βαθιά, στον πυρήνα)
→ Ο νους βρίσκει τον εαυτό του.

Ο Πλάτων μέσα από αυστηρή διαλεκτική φτάνει στη συνάντηση της ψυχής με τις ιδέες. → στον Φαίδωνα απηχεί ακριβώς το σχήμα → ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΧΡΟΝΟΣ.

→ ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΑΡΞΗΣ ΤΟΥ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΕΙ ΤΟ ΕΙΝΑΙ.

Πλάτωνας : η ψυχή δένεται με τις ιδέες γιατί είναι ίδια η φύση τους.

Heidegger : το Είναι και η κατανόησή του, είναι το ίδιο πράγμα

Υπάρχει τεράστια θεολογική πείρα – παράδοση του Μεσαίωνα. Ο Heidegger την κεφαλαιοποιεί.
→ να λυθεί - αποδεσμευτεί η αρχική πηγή από την παράδοση

Αν η παράδοση έχει έτοιμες τις απαντήσεις , τότε αποκλείει την δημιουργία της ιστορικής συνείδησης. Η παράδοση διεκδικεί το σύνολο των δυνατών απαντήσεων → Ο μηχανισμός της → τον αποκλεισμό της ιστορικής συνείδησης.

Δεν προχωρείς, αν δεν έχεις ιστορικά ερωτήματα κι αν το σύστημα είναι εκ των προτέρων κλειστό !

Η παράδοση → δομικό στοιχείο της ύπαρξης ενός λαού.
Από μόνη της, για να είναι παράδοση οφείλει να έχει πλήρεις απαντήσεις → ΑΠΟΛΙΘΩΜΑ αν δεν την ανοίξουμε.
Η παράδοση μπορεί να ανοίξει → να θέτουμε ερωτήσεις, αλλιώς έχουμε απολιθώσεις.

Η απώλεια της ιστορικής συνείδησης αποτελεί πρόβλημα.
Η παράδοση ‘κλειδώνει’ όταν αναφέρεται μόνο στον συνολικό χρόνο και δεν τίθενται ερωτήσεις.
Η παράδοση δυσπιστεί στους ανθρώπους → δίνει εξ αρχής όλην την απάντηση → κλειδώνει.

Heidegger :
→ να αποδομηθεί το σκληρό κέλυφος που αποκλείει τις ερωτήσεις.
Μας ενδιαφέρει η συνέχεια, ως ΕΚΣΤΑΣΗ .
Να βγούμε από την τυπολογία της παράδοσης. Μας αναζωογονεί η ζωντάνια και η φρεσκάδα της εσωτερικής μας ζωής.

Το παρών, αφήνεται στο παρόν.

Η λήθη του Είναι → ξέχασμα της καταγωγής
Ξέχασμα ότι ξεχάσαμε.
Η παράδοση είναι η λήθη της λήθης
Η Δύση έχει ξεχάσει ότι ξέχασε.
Η λήθη της λήθης → διπλή πτώση !
→ απολίθωση του χρόνου.

Ο μηχανισμός της παράδοσης πρέπει → το παρελθόν σε παρόν → διαγράφεται το μέλλον.

Το παρόν είναι ιστορικό στην ΕΚΣΤΑΤΙΚΟΤΗΤΑ του – στην μελλοντικότητά του.

Η ίδια η αναζήτηση του Είναι χαρακτηρίζεται από ιστορικότητα → «περιπέτεια».

Heidegger : υπάρχει καταγωγική, αρχαία σύγχυση του κόσμου με το Είναι.
(ασκεί ερευνητική βία, για να μας οδηγήσει στην αφετηρία του Είναι)

→ υπάρχει παρακμή στον Δυτικό πολιτισμό, που συνδέεται με τη λήθη του Είναι

ο Heidegger υιοθετεί ένα κατ’ εξοχήν ηθικό αίτημα → να ερμηνεύσουμε τον άνθρωπο ξεχνώντας τα όντα και μένοντας στο Είναι.
→ Οντολογική διαφορά.

Αυτός όμως, είναι αυταρχικός χαρακτήρας του λόγου→ λείπει το κριτικό στοιχείο
Αν καταστρέψουμε το λόγο, το διάλογο, πάμε σε ολοκληρωτικές κοινωνίες → (εποχή) Ναζισμός.
Η βαθύτερη ουσία του λόγου είναι τα «ΓΙΑΤΙ ;»

Ο Heidegger, αντί κριτικής αναζητήσεως και κριτικού λόγου → ΔΟΓΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ = ερμηνευτική ΒΙΑ.
.
.
.
.
.
.
.

.

Martin Heidegger

.

"Είναι και Χρόνος"
.

.

Ελάχιστες σημειώσεις
για θέμα μέγιστο...
.

* οι σημειώσεις μου
είναι γιά προσωπική χρήση
και εντελώς επιγραμματικές

από τις παραδόσεις
του Στέλιου Ράμφου

ΙΙΙ

ΑΝΑΛΥΟΥΜΕ ΤΟ ΠΑΡΟΝ

- το νόημα του Είναι - το νόημα της ΥΠΑΡΞΕΩΣ
↓
ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ – κεκτημένη
↓
προηγείται όλων το ΠΑΡΟΝ


- πώς κατανοούμε το παρόν ;

→ παρόν είναι ο καθένας μας / ΟΧΙ Η ΙΔΕΑ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ Ο ΚΑΘΕΝΑΣ ΜΑΣ
→ ψάχνω, ό, τι συγκροτεί την ύπαρξή μου – ο συνεχής συσχετισμός με τον κόσμο, δεν αποτελεί ΑΥΤΟΚΑΤΑΝΟΗΣΗ
(οι επιστήμες έχουν ως σημείο αναφοράς τη σχέση με τον κόσμο)


* αν υποθέσουμε ότι καταργούμε τις επιστήμες
ΠΟΙΕΣ ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΔΟΜΕΣ ΤΟΥ ΠΑΡΟΝΤΟΣ ΘΑ ΜΑΣ ΒΟΗΘΗΣΟΥΝ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΟ ΕΙΝΑΙ ;

→ Μας ενδιαφέρουν οι δομές της υπάρξεως – απέναντι στο θάνατο αναδύεται από μέσα μου ό, τι έχει σχέση με την ύπαρξη → να βρούμε δρόμους, όπου το ΠΑΡΟΝ αποκαλύπτει τον εαυτό του.

Ο συνδυασμός του Είναι και του Χρόνου είναι συσχετισμός κρίσιμος

Μάλλον οι τρόποι υπάρξεως και αντιδράσεών μας , σα να αναγνωρίζουν το Είναι...

Το πεδίο μέσα στο οποίο παρουσιάζεται η σχέση με το Είναι, είναι ο χρόνος.

Ο χρονισμός του παρόντος → Το παρόν χρονίζεται

Το Είναι είναι συνδεδεμένο με την ίδια τη χρονικότητα

Όλα είναι εδώ !

Το πεδίον του ΕΔΩ, είναι ο χρόνος.

Το Είναι, είναι πώς καταλαβαίνω την ύπαρξή μου...

Στο ξεδίπλωμα του ανθρώπου στο χρόνο, μπορώ να μιλήσω για χρόνο, άχρονο, υπερχρονικότητα, αιωνιότητα κ.τ.λ.
→ πρωτογενής χρονικός προσδιορισμός

ο χρόνος είναι ΕΚΣΤΑΣΗ

δεν διανύουμε τον χρόνο → τον παράγουμε

Dasein → το Είναι εδωπέρα !







*είναι θεμιτό να μεταφράζουμε το απαρέμφατο dasein με μετοχή ; (το παρών)
*η μετοχή μετέχει του επιθέτου
*η μετοχή με το ειμί είναι κατηγορηματική μετοχή
→ η κατηγορηματική μετοχή διατηρεί τον χρόνο με τρόπο ακέραιο

das ein → το προσών



ο Heidegger λέει «ο άνθρωπος παίρνει την αντανάκλασή του, ως εικόνα του κόσμου»


ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ :

Είναι ικανός ο άνθρωπος να διατηρήσει την αυθεντικότητά του μπροστά στον θάνατο ;


Το Είναι, είναι προβολή του ανθρώπου στο δύνασθαι → στις δυνατότητές του.

Η καθημερινότητα, κατά Heidegger, είναι η «βολή» μας, η «τακτοποίησή» μας στον κόσμο, χωρίς αξιολογικούς προσδιορισμούς.

Ο άνθρωπος είναι καρφωμένος μέσα στο χρόνο, όπου ξετυλίγει τη ζωή του.

Τα όντα καταλαμβάνουν χώρο.

Ο άνθρωπος ανοίγει χώρο, όπως ανοίγει χρόνο.

Η χωρητικότης του παρόντος , κατά την έκσταση συνδέεται με τον χρόνο.

Όλα τα όντα είναι ενχρονικά, όμως ο άνθρωπος ξεδιπλώνεται μέσα στο χρόνο → χρονίζεται

Το παρών είναι ένα όν, που υπάρχει για να είναι → τείνει προς το προσών

Αφού η φύση του παρόντος χρονίζεται, ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ (!)

Αν δεν έχω «εγώ» - ταυτότητα, πώς διεκδικώ να είμαι ;
( όλη αυτή η σκέψη μπάζει…)

* αν δεν έχω ταυτότητα και είμαι απλώς για να είμαι, τότε μου μένει μόνο το ΘΕΛΩ !

* οι επιλογές του παρόντος μας , ανοίγοντας τον χρόνο → αυτό δηλώνει
ΔΥΝΑΜΗ ΠΕΠΡΩΜΕΝΟΥ

Πρόκειται για ΙΔΙΩΜΑΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ…
.
.
.
.
.
.

.

Martin Heidegger

.

"Είναι και Χρόνος"
.

.

Ελάχιστες σημειώσεις
για θέμα μέγιστο...
.

* οι σημειώσεις μου

είναι γιά προσωπική χρήση
και εντελώς επιγραμματικές

από τις παραδόσεις
του Στέλιου Ράμφου

ΙΙ.

Ερώτημα
περί του νοήματος του «Είναι»

τι σημαίνει «Ύπαρξη» ;

- είναι αναγκαίο να συγκροτηθεί τέτοιο ερώτημα ;
- είναι ζήτημα προτεραιότητας ;
- με ποια μέθοδο χειριζόμαστε συναφή ζητήματα;


Αυτό το ερώτημα έχει από καιρό λησμονηθεί → Η ΛΗΘΗ ΤΟΥ «ΕΙΝΑΙ»
→ ειδικά από τον 19ο και 20ο αιώνα εδραιώθηκε η αντίληψη ότι δεν έχει νόημα το ερώτημα !

αλήθεια θεωρούμε πιά, μόνον ό, τι μπορούμε να μετρήσουμε !

→ καταστροφή για τον πολιτισμό…
→ θανάσιμη λήθη ! οι συνέπειες αυτής της λήθης είναι κοσμογονικές → ως προς την επιστήμη και την τεχνολογία
→ να επανατοποθετηθεί το ερώτημα ! → τι σημαίνει το ΕΙΝΑΙ ;

.

Για το Είναι, δεν μετράμε !

Το πεδίο είναι διαφορετικό !

→ οντολογική προσέγγιση

- χρειάζεται υπέρβαση για να απομονώσουμε το Είναι – την αρχέγονη ύπαρξη – την αρχέτυπη γραφή, από τα αντικείμενα…
- ο Αριστοτέλης και ο Θωμάς ο Ακιϊνάτης ανοίγουν παρενθέσεις και υπενθυμίζουν αυτό το πρόβλημα…
→ για να αντιληφθώ το αντικείμενο δεν χρειάζεται να γνωρίζω το Είναι – την ύπαρξη !
→ το υπάρχειν δεν αποτελεί αντικείμενο αντιλήψεως


.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΕΙΝΑΙ ;

ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΤΟ «ΥΠΑΡΧΕΙΝ»

ΑΝ ΑΦΑΙΡΕΘΟΥΝ ΤΑ ΥΠΑΡΧΟΝΤΑ ;

.

ΕΙΝΑΙ→ απαρέμφατο ουσιαστικοποιημένο – απρόσωπο – δηλώνει ενέργεια

Το Είναι → περιληπτική πραγματικότητα

Α παρέμφατο – μη παρεμφαίνον → δηλώνει μόνο τον χρόνο και τη διάθεση του ρήματος

• Με την κατάργηση του απαρεμφάτου χάθηκε η αφηρημένη ενέργεια → πάμε σε αναλυτικούς όρους για να το αποδώσουμε, χάνεται έτσι η ρώμη και η σφριγηλότητα της έκφρασης – το νεύρο του λόγου.
• Χωρίς απαρέμφατο, ο χρόνος ως χρονικότης δεν βρίσκει εύκολη διέξοδο
• Η φτώχεια της γλώσσας δημιουργεί παρεπόμενα.


Το ερώτημα δεν είναι «τι είμαστε» αλλά τι σημαίνει να είμαστε…

Τι ορίζει τα όντα ως όντα ;

Ψάχνουμε το νόημα της ύπαρξης – τη σημασία, και όχι τα ειδοποιά χαρακτηριστικά.

ΠΟΥ ΟΔΗΓΕΙ ΑΥΤΟΣ Ο ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ;

- Το Είναι των όντων δεν είναι όν.
- Χωρίς όντα, τι είναι το Είναι ;
- Το Είναι έχει μια δική του σιωπή
- Το Είναι και η κατανόησή του, δεν είναι το ίδιο πράγμα ;
- Ο Φαίδων του Πλάτωνα : η ψυχή και οι ιδέες, δεν είναι το ίδιο ;


- Το εργαλείο για την κατανόηση, είναι ο ίδιος ο άνθρωπος
- το Είναι προϋποθέτει ένα όν, που θα κάνει την ερώτηση…


Dasein → εδωνά είναι ! όδε είναι !
→ είμαι εδώ ! ανοίγομαι για σένα ! → εγώ κι εσύ σε απόλυτη μόνωση → ο άνθρωπος στην προοπτική του Είναι εξίσταται ! → η έκσταση της υποδοχής → η υποδοχή του Είναι - ο τόπος της φανερώσεως → dasein → περιλαμβάνει συγχρόνως τον τόπο και τον τρόπο → ο άνθρωπος μπορεί να υποδεχτεί την βαθειά πραγματικότητα

* είμαι το παρών ! → άρθρο ουδέτερο / μετοχή αρσενική

* το παρά στο παρών συντροφεύει το Είναι → παρ - ευρίσκομαι


Το πεδίο όπου ορίζεται η σημασία των πραγμάτων είναι το Είναι.

ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ !

Πρόβλημα εποχής :
- η κρίση στα θεμέλια της επιστήμης
- τι γίνεται με τη γνώση, όταν οδηγούμαστε σε πολέμους ; !
.

.

.

.

.

.

.

.

Martin Heidegger

.

"Είναι και Χρόνος"

.
.

Ελάχιστες σημειώσεις
για θέμα μέγιστο...
.

* οι σημειώσεις μου
είναι γιά προσωπική χρήση
και εντελώς επιγραμματικές

από τις παραδόσεις
του Στέλιου Ράμφου

Ι.
.

Όταν
η γνώση και η έμπνευση
υπαγορεύουν στον Συγγραφέα
μιά στρατηγική…

Όταν
η στρατηγική του συγγραφέα
καθορίζει την αναγνωστική συμπεριφορά…

Όταν
η αναγνωστική συμπεριφορά συνίσταται σε :
.
- καρτερική μύηση του αναγνώστη
- μουσική θεώρηση (από μέρους του) των πραγμάτων και ακόμα
- ως προϋπόθεση, θέτει την προ – ιστορία των λέξεων.

Όπου, ως αναγνώστης, καλείσαι να ανακαλύψεις
Το λησμονημένο βάθος

Το «είναι» !

Αυτήν την αυτοτελή, ουσιαστικοποιημένη ενέργεια.

Το «είναι» ! αυτήν την «εν χρόνω ύπαρξη» !
- όχι ό, τι εκόμιζε η πρότερη φιλοσοφική θεώρηση του «είναι», δηλαδή την «αχρονικότητα»…

η πρώτη ύλη του «είναι»
είναι ο χρόνος !

ή αλλιώς,

η απτή (!) μορφή του χρόνου
αποτελεί
το ιστορικό του «είναι»

* ένα ζήτημα χρόνου :
με το παρόν μου
συναντιέμαι
με τους άλλους χρόνους…

«ὁ ὢν καὶ ὁ ἦν καὶ ὁ ἐσόμενος»



Ρωμαλέο πνεύμα συγγραφέα
και
Φαινομενο – λογία – δύσβατη σκέψη…
Σκέψη σπειροειδής προς τα μέσα…
Αβεβαιότης του συγγραφέα…
Αναζήτηση του πεδίου, ανάμεσα στο λόγο και το βίωμα.


* (και) η Δύση εφήυρε και διετύπωσε
ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΕΝΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΔΙΟ
ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ
.
.
.
.
.
.
.