Κωστής Παλαμάς, "...κ᾿ εἴδανε σὰν ἀντίμαχους καὶ τ᾿ ἄγαλμα κ᾿ ἐμένα..."

Αργά την Πέμπτη το μεσημέρι, περνούσα κοντά στο άγαλμα του Παλαμά.
Κοντοστάθηκα και κοίταζα τις δυό κοπέλες, ύστερα έμεινε μόνο η μία κοπέλα, να "φροντίζει" το πρόσωπο του αγάλματος...

Κατόπιν, βρήκα στην art ist  ετούτο το υπέροχο :

Κωστής Παλαμάς, "...κ᾿ εἴδανε σὰν ἀντίμαχους καὶ τ᾿ ἄγαλμα κ᾿ ἐμένα..." 

Κοντοστάθηκα πάλι... 

 

 

Λίγο παρα κείθε, στην αρχή της οδού Μασσαλίας, θυμάσαι άραγε τους bouquinistes ;

Φυσικά τους θυμάσαι ! Σχεδόν στα ίδια οικοδομικά τετράγωνα, στις ίδιες γειτονιές, περάσαμε την εφηβεία που μας διαμόρφωσε, και τα νεανικά χρόνια μας. Les bouquinistes, απλωμένη η πραμάτεια τους στον ήλιο της Μασσαλίας... Τι θαυμαστό ! Πόσοι άραγε το θυμούνται ; Και πόσοι να χουν την εικόνα αυτή μπροστά στα μάτια τους ; Σε πόσους να λείπει ; Les bouquinistes, των Αγίων Αναργύρων το εκκλησάκι πίσω, κι ένα σωρό κτίρια, στέκια κι άλλα, αυτά, που μιά μέρα περιμένουν,  μαζί ότι θα τα συ ζητήσουμε.

 

 

Τι άλλο ήθελα, τούτες τις άγριες μέρες, να πω ; 

Εγώ ιδεολογικά,

"τι τα θέλουμε τα όπλα, τα κανόνια, τα σπαθιά

να τα κάνουμ' εργαλεία, να δουλέψει η εργατιά !"

παρ' όλ' αυτά, 

είχα από παιδί την αίσθηση μιας στράτευσης... Ιδεολογική στράτευση - σε ποιάν ιδέα δεν είναι της παρούσης - , από επτά χρονώ. Από επτά χρονώ, συνειδητά και ξεκάθαρα !  Ετών δεκαεπτά , αλλαγή ιδεολογικού προσανατολισμού, επαναπροσδιορισμός και της ιδεολογικής στράτευσης. Από τα είκοσι ως τα τριάντα μου, είχα μέσα μου περίσσιο θυμό... αφού ο ευλογημένος τούτος τόπος μας, βρίσκεται γεωπολιτικά σ' αυτή τη θέση - σύνορο ανάμεσα σε διαφορετικούς κόσμους - , κι αφού χρειάζεται στρατό, άλλοτε να τον υπερασπίζεται κι άλλοτε να τον υποστηρίζει, εγώ, το θυμάμαι καλά, νιώθοντας πολύ δυνατή στο σώμα, στο μυαλό και την ψυχή, δεν δεχόμουν ότι η πολιτεία με ξεχώριζε από τα αγόρια, αυτοί στρατεύονταν κι εγώ, ως γυναίκα, δεν είχα καν τη δυνατότητα...  

 

έτσι, τώρα που βρέθηκα "σε περιβάλλον", αισθάνομαι ότι τουλάχιστον το "κατανοώ"...

 

"τι τα θέλουμε τα όπλα, τα κανόνια, τα σπαθιά

να τα κάνουμ' εργαλεία, να δουλέψει η εργατιά !", πάντα και πάντα και πάντα,

παρ' όλ' αυτά, "στρατευμένη" στη ζωή μου εργάστηκα, όπου και να βρισκόμουνα, ό, τι κι αν έκανα. 

έχοντας διαμορφώσει την δική μου άποψη - μακριά από μένα τα συμβατικά αστικά, ψευδοηθικά θέματα-, γιά το τι είναι η πραγματική αρετή, γιά το τι ακριβώς είναι και η αληθινή τόλμη...

 

 

Τι άλλο ήθελα, τούτες τις άγριες μέρες, να πω ; 

ναι, φυσικά προσπάθησα να φωτογραφήσω την προχθεσινή έκλειψη του ήλιου, σε όλες της τις φάσεις, με μιαν απλή φωτογραφική μηχανή , ανεπιτυχώς .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 γιά το παρόν, αυτά...

 

 

 

 

 

Ξαναδιαβάζοντας, ετούτη τη φορά στα ελληνικά, την “Porte etroite” του André Gide ,  βρίσκω με το μυαλό μου έναν κοινό πυρήνα, και μια βασική ιδέα , που συνάντησα άλλοτε στον Παλαμά  :

“Πνεύμα κι εσύ, πνεύμα κι εγώ,
Πνεύμα κι ο έρωτας, όλοι”

Στις

"Μεγάλες Προσδοκίες" του Dickens - γιατί όχι (;)  ,  είναι βασικό το στοιχείο της αφοσίωσης, στη ζωή του Πίπ (ω, Εστέλλα !)

Στης   Καρυστιάνη το “Σουέλ” :

“το σπάνιο χάρισμα της αυταπάρνησης

και της χωρίς προϋποθέσεις αφοσίωσης.

Μια αγάπη ωστόσο, που έχει ανελαστικά προαπαιτούμενα και ρήτρα σε σκληρό νόμισμα”

André Gide  , εκδ. Ζαχαρόπουλου

Άλισα

- “… γιατί να έχουμε αυτό το συναίσθημα της αβεβαιότητας ; γιατί αυτή η αδράνεια, η βουβαμάρα, ενώ έχουμε τόσα πράγματα να πούμε ο ένας στον άλλο ;
…δεν ήθελα να σου στείλω αυτό το γράμμα χωρίς να σου ζητήσω να είσαι διακριτικός… πολλές φορές με πλήγωσες στο παρελθόν…  αυτό άλλωστε ήταν που μ’ έκανε να σκεφτώ ότι ο έρωτάς σου ήταν εγκεφαλικός κυρίως, μια έμμονη ιδέα πίστης και αφοσίωσης ενός διανοούμενου”

Ζερόμ

- “Άλισα λυπήσου μας ! Το γράμμα σου με κάνει τόσο να υποφέρω.
…………………..  Σ’ αγαπώ πολύ για να μπορώ να είμαι επιδέξιος στα λόγια . Μου λες “εγκεφαλικός έρωτας!” Τι θέλεις να σου απαντήσω σ’ αυτό ! Πώς μπορώ να ξεχωρίσω την καρδιά απ’ το μυαλό μου όταν σ’ αγαπάω μ’ ολόκληρη την ψυχή μου…”

Άλισα

- “Όχι, Ζερόμ, δε μας αρκεί. Δεν πρέπει να μας αρκεί, Ζερόμ.

………………… Εμείς είμαστε γεννημένοι για μιάν άλλη ευτυχία”

Αυτό το βιβλίο, μου θύμησε ακόμα την “στενή πύλη” της Διαθήκης,

και πάει λέγοντας… 

... κατάλαβα ξαφνικά, ότι είχα γαντζωθεί γερά πάνω στο σύρμα.
είχα μπήξει τα δάχτυλά μου μέσα στις τρύπες του συρμάτινου φράχτη και κρατιόμουνα σφιχτά.

τότε θυμήθηκα, την πρώτη μέρα που πήγε σχολείο,  6 χρονών με κοντά βρακιά, ανασφαλές, φοβισμένο και δύστροπο.
έτσι πάλι τότε κρατιόμουνα σφιχτά, κι είχα μπήξει πάλι τα δάχτυλά μου μέσα στις τρύπες του συρμάτινου φράχτη του σχολείου.

... μετά, επανέλαβα μέσα στο νου μου το δίστιχο, που από παιδί αγάπησα και το φύλαξα καλά στην καρδιά μου, ίσως, λέω, γιά τούτη την ώρα...

"Μητρός τε καὶ πατρὸς καὶ τῶν ἄλλων προγόνων ἀπάντων τιμιώτερόν ἐστιν ἡ Πατρὶς καὶ σεμνότερον καὶ ἁγιώτερον καὶ ἐν μείζονι μοίρᾳ καὶ παρὰ θεοῖς καὶ παρ᾿ ἀνθρώποις τοῖς νοῦν ἔχουσι."

έτσι, λίγο σα να ησύχασα...

and so what ? !

ή, εκείνη η σπουδαία φράση "ο ένας με το πνεύμα του άλλου !"

πολύ καλό ήταν απόψε το έργο "παιχνίδια μίμησης"

κι από το παζάρι βιβλίου, σήμερα το πρωί αγόρασα:

τα Καραγκιόζικα, του Βασίλη Ρώτα
το Περί Ψυχής, του Αριστοτέλη
το Έργα και Ημέραι του Ησίοδου σε μετάφραση Ρώτα
Γιώργος Βέλτσος προς Κορνήλιο Καστοριάδη
8 δοκίμια γιά την ποίηση, του Καβάφη
το μονόπρακτο του Πρεβέρ, Είσοδοι και Έξοδοι
τα Αλαμπουρνέζικα ή η γλώσσα των σημερινών κουλτουριάρηδων, του Χριστιανόπουλου
ανθολόγηση και μεταγραφή παραμυθιών, της Αγνής Στρουμπούλη
μερικά τετράδια τέχνης
κι ένα άλλο βιβλίο, που το είχα μεν διαβάσει, μα δεν το είχα στη βιβλιοθήκη.

and so what ? !

Ο El Greco

Μεταξύ 

Βενετίας 

και  
Ρώμης

έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς.

κατά την ταπεινή μου γνώμη, η έκθεση θα μπορούσε να έχει στηθεί καλύτερα.

πιό εύστοχα και με περισσότερη προσοχή.

παρ' όλ' αυτά, αποκομίσαμε κάποια καινούργια πράγματα, γιά τον ζωγράφο και την  περίοδο της Ιταλίας.

 

Καλή ήταν η "Μεγάλη Χίμαιρα" του Καραγάτση, στο θέατρο Πορεία.  

Το βιβλίο δεν το είχα διαβάσει.

Το θέμα του βιβλίου (και του έργου), μου θύμισε από μακριά την   "Μικρά Αγγλία".

Μιά μαύρη, μιά γαλάζια η θάλασσα,  η Ελληνική οικογένεια πάντα, η θάλασσα πάντα, η μάνα πάντα, η θάλασσα πάντα, η γυναίκα πάντα, η θάλασσα πάντα, τα παιδιά και τ' αδέρφια κι η κοινωνία του νησιού - της επαρχίας πάντα, οι Ελληνικοί καϋμοί, τα ήθη και τα βάσανα πάντα.

Μου άρεσε η σκηνοθεσία , μου άρεσαν οι ηθοποιοί, καθώς και οι υπόλοιποι συντελεστές της παράστασης.

Και δεν γνώριζα, ότι ο σκηνοθέτης είναι εγγονός του Καραγάτση !

Τον τελευταίο καιρό, φλερτάρω καμμιά φορά, με το τηλεοπτικό κανάλι της Βουλής.
Έτσι τυχαία, έπεσα χτες πάνω σε μιά συνέντευξη της Κυρίας Αννας Συνοδινού στην Έλενα Ακρίτα.
Δεν είδα δυστυχώς τι έτους παραγωγή, πόσο παλιά δηλαδή ήταν, άνοιξα όμως καλά τ' αυτιά μου, γιατί κάθε κουβέντα που η Κυρία Συνοδινού έλεγε, μου φάνηκε αληθινά πολύτιμη.
Υπάρχει ακόμα αυτό το είδος των σπάνιων ανθρώπων !
Ας σπανίζει το είδος... Υπάρχει όμως !
Άτομα με ειδικά χαρακτηριστικά, που υποστηρίζουν τη ζωή με κάποιον ειδικό τρόπο.
Δάσκαλοι γιά μας τους επόμενους δασκάλους, που δεν έχουμε ασχοληθεί επαγγελματικά με την τέχνη...
Δεν έχει να κάνει κυρίως ή αποκλειστικά με την τέχνη όλο αυτό...

Από όποιο μετερίζι, υποστηρίζω τη ζωή των ανθρώπων, πρώτα με τον τρόπο ζωής μου.
Τι σπάνιο, πόσο ευγενές και ξεχωριστό ! Η αληθινή αρχοντιά ! Μακριά απ' τον καθημερινό θόρυβο και συρφετό, χρειάζεται μιά κάποια εσωτερική μοναχικότητα και μιάν αυτοσυγκέντρωση αυτή η πορεία ! Χρειάζεται συστηματική εσωτερική "δουλειά"... Ένα χαρακτήρα με έρμα και μπούσουλα. Μιά γνώση κι ένα ήθος, που δεν έχει σχέση με το "αστικό μας ψευτοήθος", ψεύτικη εφεύρεση μιάς κοινωνίας που έχει καταλήξει να αδιαφορεί, να αγνοεί, να προσποιείται και να υποκρίνεται.

Συσσωρευμένη σοφία, μου φάνηκε πως είχε ο λόγος της. Και φυσική, ζηλευτή noblesse. 

«Ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος  

(1541 – 7 Απριλίου 1614)

 

πριν από τον El Greco» !

- ερμηνεία 

της κοινωνίας της Κρήτης του 16ου αιώνα, 

καθώς και του πρώιμου έργου του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου -

 

Έκθεση, που παρουσιάζεται στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο

από τις 4 Δεκεμβρίου 2014 έως τις 31 Μαρτίου 2015.

Civitates urbis terrarum *

* Braun and Hogenberg

The first volume of the Civitates Orbis Terrarum was published in Cologne in 1572. The sixth and the final volume appeared in 1617.

This great city atlas, edited by Georg Braun and largely engraved by Franz Hogenberg, eventually contained 546 prospects, bird-eye views and map views of cities from all over the world. 

Braun (1541-1622), a cleric of Cologne, was the principal editor of the work, and was greatly assisted in his project by the close, and continued interest of Abraham Ortelius, whose Theatrum Orbis Terrarum of 1570 was, as a systematic and comprehensive collection of maps of uniform style, the first true atlas.

Μιχαήλ Δαμασκηνός 
16ος αι., Σέργιος, Βάκχος και Ιουστίνη
 Μονή Θεοτόκου Αντιβουνιώτισσας, Κέρκυρα

  

"Η Κρήτη της Βενετίας

Πρωταρχικός στόχος της Βενετίας κατά τον 16ο αιώνα ήταν ο πλήρης έλεγχος της νοτιοανατολικής Μεσογείου. Ως εκ τούτου, η Κρήτη, λόγω της γεωγραφικής και στρατηγικής της θέσης, κατέστη η σημαντικότερη αποικία της Γαληνότατης. Ένα αυστηρό γραφειοκρατικό σύστημα ρύθμιζε τη δημόσια, την οικονομική και την κοινωνική ζωή των κατοίκων του νησιού, ενώ οι υψηλά ιστάμενοι διοικητικοί υπάλληλοί του διορίζονταν απευθείας από τη μητρόπολη Βενετία." 

σημείωσα από το έντυπο του Μουσείου

Η ΆΡΙΣΤΗ, κατά τη γνώμη μου, έκθεση, αποτελείται από 3 ενότητες :

Α.

16^ος αι. (1500 – 1600)

Η σημασία της Κρήτης για τη Βενετία.

Η σχέση πόλης – υπαίθρου, η κοινωνική, ιδεολογική και οικονομική διάρθρωση της νήσου.

Β.

Τα καλλιτεχνικά φαινόμενα στο Κρητικό, αστικό περιβάλλον (των πόλεων).

Πώς οι Κρήτες ζωγράφοι επιχειρούν να συνδυάσουν τη Βυζαντινή με τη Δυτική παράδοση.

Γ.

Ερμηνεία της Κρητικής περιόδου του Θεοτοκόπουλου,

σύγκριση με άλλα Κρητικά έργα

και τέλος ,

γιατί το 1567 έφυγε προς τη Βενετία.

Μιχαήλ Δαμασκηνός

16ος αι., Μυστικός Δείπνος

Μονή Βροντησίου

1 . Σχέδιον Vasily Barsky

The Russian pilgim Vasily Barsky visited Athos twice (1725 and 1744). Barsky ‘s drawings are valued especially for the accuracy of their architectural detail in an age before photography. (quote from Graham Speake in his famous book Mount Athos Renewal in Paradise). Here a fragment of Iviron with the arsanas (harbour) tower on the left.  

2. Σχέδιον Vasily Barsky

The arsanas tower with Iviron in the background.       

( όπου, η αμαθής εγώ, παρ’ όλο που έχω διαβάσει ΔΙΣ το βιβλίο "Σκηνές από τον βίο του Ματίας Αλμοσίνο"

δεν είχα καταλάβει, δεν κάτεχα ότι ο Vasily Barsky είναι πρόσωπο υπαρκτό ! το συνειδητοποίησα μόλις, στην παρούσα  έκθεση, για τον Greco )

Κάποια ενδεικτικά στοιχεία αστικής κοινωνικής οργάνωσης (οικόσημα, αδελφότητες, συνδικάτα κ.τ.λ.) :

* Σε έγγραφο του 1566 ή 1567 αναφέρεται ότι τα σπίτια των αδελφών Μανούσου και Δομήνικου Θεοτοκόπουλου φέρουν το ίδιο οικόσημο στο borgo της Candia (Χάνδακας)

• βαθιά τάφρος, αραβ.→ khandaq,  ελλην.  → Χάνδακας, λατιν. → Candia.

Ο Παλαιός των Ημερών  
→ όνομα του Θεού στην Παλαιά Διαθήκη, καθώς αναφέρει η μετάφραση των εβδομήκοντα.

* Ο Μανούσος Θεοτοκόπουλος το 1579 ήταν υποψήφιο μέλος της Αδελφότητας των Βαρελοποιών.

Συντεχνίες, Αδελφότητες

και δημόσιες τελετές

Οι επαγγελματικές συντεχνίες ήταν απλές συσσωματώσεις ομοτέχνων, ενώ οι θρησκευτικές αδελφότητες διακρίνονταν σε αδελφότητες λαϊκών ή μοναχών. Υπήρχαν καθολικές και ορθόδοξες αδελφότητες. Κάθε συλλογικότητα διαμόρφωνε το δικό της καταστατικό για τη λειτουργία και τη διοίκησή της, είχε τον δικό της άγιο-προστάτη και δικό της ναό. Λειτουργούσαν υπό την εποπτεία των πολιτικών και εκκλησιαστικών αρχών του νησιού. Καθόριζαν την κοινωνική και οικονομική οργάνωση των πολιτών, έπαιζαν φιλανθρωπικό, εκπαιδευτικό και πολιτιστικό ρόλο και, όσον αφορά τις δημόσιες εκδηλώσεις, όφειλαν να συμμετέχουν στις διάφορες πομπές και λιτανείες.

Το αστικό φαινόμενο

Η οργάνωση των ειδικευμένων τεχνιτών του Χάνδακα σε συντεχνίες στις αρχές του 16ου αιώνα είναι η σημαντικότερη ένδειξη για τη συγκρότηση αστικής τάξης με την ιστορική σημασία του όρου. Το αστικό φαινόμενο συνοδεύτηκε από διεύρυνση του συνόλου των πολιτισμικών δραστηριοτήτων. Ωστόσο, η ανάπτυξη του φαινομένου υπονομεύτηκε από την ίδια την πολιτική της Βενετίας με αποτέλεσμα την έλλειψη ρευστότητας και την απουσία βιοτεχνικής παραγωγής.

σημείωσα από το έντυπο του Μουσείου

MADRE DELLA CONSOLAZIONE. 
Η εικόνα αυτή ανήκει στην ιταλοκρητική σχολή (15ος αιώνας)  και προέρχεται από το εργαστήριο του Νικολάου Τζαφούρη από το Χάνδακα. Ο μικρός Χριστός με το δεξί του χέρι ευλογεί και με το αριστερό κρατεί χρυσή σφαίρα με σταυρό στην κορυφή.

ο Άγιος Φραγκίσκος της Ασίζης

β' μισό του 15ου αιώνα

Το λείψανο του Θωμά Ακινάτη (1225 – 1274 ) βρίσκεται στον ναό του Αγίου Πέτρου των Δομηνικανών, στο Ηράκλειο.

Γεωργίου Κλόντζα

η Δευτέρα Παρουσία 

 

Η Χρονογραφία του Γεωργίου Κλόντζα: προφητεία και ιστορία

Στις σελίδες του μοναδικού αυτού χειρογράφου συνυφαίνονται η ιστορία του ανθρώπου από την έξωση των πρωτόπλαστων έως τη Δευτέρα Παρουσία, η κατάληψη χριστιανικών εδαφών από τους Οθωμανούς, προφητείες για την τελική τους ήττα, και η ιστορία της Κρήτης.

Η εικονογράφηση καθορίζει την αφήγηση, η οποία συνοδεύεται είτε από κείμενα πρωτότυπα ή από επεξεργασμένα τμήματα βυζαντινών και ιταλικών πηγών.

σημείωσα από το έντυπο του Μουσείου

σπάραγμα κεντήματος, 17ος - 18ος αι., Κρήτη

Οι φτωχοί

«Οι φτωχοί […] έτρωγαν συνήθως ψωμί και τυρί ή παστό ψάρι […] τόσο για να κάνουν

οικονομία, όσο και για να παρακινούνται να πίνουν από κείνα τα δυνατά κρασιά που τους μεγάλωναν τη θέληση και τη δύναμη να δουλεύουν τραγουδώντας. Και το βράδυ πήγαιναν στο σπίτι τους παραπατώντας συνέχεια […] προς το προάστιο του Μαρουλά […] σε κάτι σπηλιές φτιαγμένες με χωρίσματα μέσα στον κούφιο βράχο […] με φαγητά στα μανίκια για το δείπνο της οικογένειάς τους».

Τζουάνες Παπαδόπουλος "Στον καιρό της σχόλης"
μτφρ. Ναταλία Δεληγιαννάκη.

Οι παραγγελιοδότες

Η παραγωγή των φορητών εικόνων στην Κρήτη τον 16ο αιώνα αυξήθηκε, καθώς η εικόνα από αντικείμενο λατρείας μετατράπηκε και σε συλλεκτικό και εμπορεύσιμο έργο. Οι ιδιαίτερα μεγάλες παραγγελίες ώθησαν στη δημιουργία πολλών εργαστηρίων ζωγράφων, πλούσια στελεχωμένων. Σύμφωνα με τις αρχειακές πηγές, η πελατεία τους δεν περιοριζόταν μόνο σε έλληνες ορθοδόξους, αλλά εκτεινόταν και σε καθολικούς διαφόρων κοινωνικών τάξεων και επαγγελμάτων, που ζούσαν τόσο στην Κρήτη, όσο και εκτός νησιού.

Η ζήτηση για Κρητικές εικόνες

Από τα τέλη του 15ου αιώνα η φήμη των κρητικών ζωγράφων απλώθηκε εκτός Κρήτης σε διάφορες περιοχές, όπως στο Άγιον Όρος, στα Βαλκάνια, στις Δαλματικές ακτές, στην Ιταλία, στη Φλάνδρα, στην Ισπανία και στο Σινά. Διακόσμησαν ναούς που ανεγέρθηκαν από τις ακμάζουσες κοινότητες των Ρωμιών και παράλληλα δέχονταν παραγγελίες από 22 ιδιώτες. Διατηρούσαν δικά τους εργαστήρια, ενώ άλλοι μαθήτευσαν σε αναγνωρισμένους ιταλούς ζωγράφους, επιζητώντας να ξεφύγουν από τα στενά πλαίσια της Κρήτης.

σημείωσα από το έντυπο του Μουσείου

 

16ος αι., η κλίμακα του Αγίου Ιωάννου του Σιναΐτου

Δύο ζωγραφικές παραδόσεις !

Η διαρκής επαφή των κρητικών ζωγράφων με σύγχρονα ιταλικά έργα και με ιταλούς ζωγράφους που εργάζονταν στη βενετοκρατούμενη Κρήτη, και η μετακίνησή τους στην Ιταλία, όπου έρχονταν σε επαφή με τα καλλιτεχνικά ρεύματα της Δύσης, είχε ως συνέπεια την εξοικείωση και τον εμπλουτισμό του θεματολογίου τους από την ιταλική εικονογραφία. Ανέπτυξαν έτσι δύο διαφορετικές τεχνοτροπίες στη θρησκευτική ζωγραφική: ο ένας ακολουθούσε τη βυζαντινή παράδοση (maniera greca) και ο άλλος τη δυτική (maniera latina). 

σημείωσα από το έντυπο του Μουσείου

                                         Si supiera - Αν ήξερε ...     

Si supiera...
Γραπτό σχόλιο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου σε μια από τις σελίδες της δεύτερης έκδοσης του έργου του Giorgio Vasari, "Le vite dei più eccelenti pittori, scultori e architetti", όπου ο συγγραφέας (1511-1574) μιλούσε υποτιμητικά για τη Βυζαντινή τέχνη.
 Si supiera...

 

Ίδε ο Άνθρωπος - Ecce Hommo, 
τέλη 16ου - αρχές 17ου αιώνα, Κρήτη.

 Δομήνικου Θεοτοκόπουλου,  

Η Προσκύνηση των Μάγων.

Σε έγγραφο Δούκα, το 1563 , αναφέρεται ότι ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος , 22 - 23 ετών, συγκατοικεί με την οικογένεια του αδερφού του.

Το 1563 ονομάζεται maestros , ολοκλήρωσε την εκμάθηνση της τέχνης του, μπορεί να ασκήσει το επάγγελμα κι έχει το δικαίωμα να διδάξει.

  
Nα μην την χάσετε αυτήν την έκθεση !

πήγα τον Leo και την D. στο αγαπημένο μου tivoli.
παλιό μου, ωραίο ρεμπέτικο στέκι, που ολοένα καλύτερο γίνεται.

αχ, πού σαι Θανάση, πού σαι Θανάση
ήθελα να σ' αντάμωνα
η γρουσουζιά να σπάσει...

Ανείπωτα VII

signature

foteini

-          Εκείνος : Όχι ! (κάνοντας ένα βήμα πίσω…)

-          Εκείνη : Πόσο πολύ έχω νοσταλγήσει την παλίρροια, στη θάλασσα της Μάγχης !

-          Εκείνος : ...

-          Εκείνη : Αχ το ξέρω, θα σου άρεσε εκεί ! Πόσο πολύ θα σου άρεσε ! Αυτή η σκοτεινή, η συννεφιασμένη θάλασσα σαν πάει κι έρχεται, τα βράχια όρθια που διαπερνάν την ομίχλη, τα στενά περάσματα στην αμμουδέρα, ως πέρα ατελείωτη απλώνεται η αμμουδέρα, σπαρμένη με αχιβάδες και τα κοχύλια του Άγιου  Ιάκωβου! Ο τόπος θα σε ξετρέλαινε !

-          Εκείνος : … Μη με φιλήσεις !

-          Εκείνη : Κάνει τόσο κρύο, μήνα Γενάρη, στη Μάγχη ! Τόσο κρύο ! Brouillard, γκρίζος αέρας, γλάροι που κρώζουν, έπειτα ο στέρεος δρόμος χάνεται, φύκια, αφροί πάνω στο κύμα κι ο θόρυβος του σκοτεινού νερού που κατακλύζει τη γη.

-          Εκείνος : Μη !

-          Εκείνη : Το ξέρω, θα σε γοήτευε να δεις το βαθύ αποτύπωμα του νερού πάνω στη γη !

-          Εκείνος : … Μη με φιλήσεις ! Τα μαλλιά μου έχουνε πάνω στάχτη…

-          Εκείνη : Το ασήμι μες τα μαλλιά σου, μου θυμίζει το γελαστό φεγγάρι, καθώς φωτίζει τις στέγες, τις καμωμένες με σκοτεινή πέτρα ! Έχεις ποτέ δει τις σκεπές, τις καμωμένες από μαυριδερή ardoise, πώς γίνονται σαν πέφτει πάνω τους ολόγιομο το φεγγάρι ; Έτσι ασημένιες λάμπουν οι στέγες, γκρι του καθαρού ασημιού, σαν τα δικά σου τα μαλλιά…

-          Εκείνος : … Μη με φιλήσεις, έριξα στάχτες στα μαλλιά μου… και στο πρόσωπο…

-          Εκείνη : Δε θέλω να λουστείς. Μη λούσεις τα μαλλιά. Μήτε να πλύνεις το πρόσωπό σου ! Έχω φυλάξει τα δάκρυα, απ’ όλα τα χρόνια που σε περίμενα... κι απ’ όλα τα χρόνια που σε περιμένω… Άσε με να σε πλύνω εγώ μ’ αυτά. Δροσιστικά, σταγόνα τη σταγόνα θα καθαρίσω το πρόσωπό σου. Ευλαβικά, χαϊδευτικά τα χέρια μου, λατρευτικά… μη φοβηθείς, μη διστάσεις.

            Συνεσταλμένα κόντρα μπάσα και πίπιζες, με συντροφεύουν σιγανά τις νύχτες.

            Στέλνω στον ύπνο σου, να ευφρανθείς, γκάϊντες, βιέλλες και μπομπάρντες . 

ΑΝΤΟΝ ΤΣΕΧΩΦ

Ο θείος Βάνιας

μτφρ. Χρύσα Προκοπάκη

Σόνια :

"Τι να κάνουμε όμως, πρέπει να ζήσουμε ! (παύση)

Θείε Βάνια, θα ζήσουμε. Θα περάσουμε μέρες και μέρες αμέτρητες, τη μια μετά την άλλη, μεγάλα, ατέλειωτα βράδια. Θα υποφέρουμε καρτερικά τις δοκιμασίες που θα μας στείλει η μοίρα. Θα δουλεύουμε για τους άλλους και τώρα και στα γεράματά μας χωρίς ανάσα, και όταν έρθει η ώρα μας θα πεθάνουμε αγόγγυστα, κι εκεί απ’ τον τάφο θα πούμε πως υποφέραμε, κλάψαμε, πικραθήκαμε και ο Θεός θα μας λυπηθεί, κι εμείς θείε, αγαπημένε μου θείε, θα δούμε μια ζωή ολοφώτεινη, υπέροχη, αρμονική, θα χαρούμε, και τις σημερινές μας δυστυχίες θα τις δούμε τότε με συγκίνηση, με χαμόγελο – και θ’ αναπαυτούμε .

Το πιστεύω, θείε, το πιστεύω με θέρμη, με πάθος… (γονατίζει μπροστά του κι ακουμπάει το κεφάλι της στα χέρια του, με κουρασμένη φωνή). Θ’ αναπαυθούμε ! (Ο Τελιέγκιν παίζει σιγανά την κιθάρα του). Θ’ αναπαυθούμε ! Θ’ ακούσουμε τους αγγέλους , θα δούμε ολόκληρο τον ουρανό σπαρμένο με διαμάντια, θα δούμε όλο το κακό αυτής της γης, όλα μας τα βάσανα να καταποντίζονται μέσα στο έλεος που θα πλημμυρίσει ολόκληρο τον κόσμο , και η ζωή μας θα γίνει ήρεμη, τρυφερή, γλυκειά σαν χάδι. Το πιστεύω, το πιστεύω… (του σκουπίζει τα δάκρυα με το μαντήλι της).

Φτωχέ, φτωχέ μου θείε Βάνια, κλαίς… (δακρυσμένη). Δε γνώρισες χαρές στη ζωή σου , όμως περίμενε, θείε Βάνια, περίμενε… Θ’ αναπαυτούμε… (τον αγκαλιάζει). Θ’ αναπαυτούμε ! (ο νυχτοφύλακας χτυπάει… ο Τελιέγκιν παίζει σιγανά, η Μαρία Βασίλιεβνα γράφει στο περιθώριο του βιβλίου της, η Μαρίνα πλέκει μια κάλτσα).

Θ’ αναπαυτούμε !"

"Δάκρυα μη χαλνάς.

Όλοι ανήκουμε στην ανάσταση"

Νίκος Καρούζος

Πυκνά αριστουργηματικό το κείμενο του Τσέχωφ,

πυκνά δοσμένη η παράσταση, 

κατά σκηνοθεσία, σκηνογραφία, απόδοση

και σύνολο εν γένει,

τούτες τις νύχτες, στο θέατρο Χόρν. 

Με ευχαρίστησε και 

"η ΕΚΔΟΧΗ ΤΟΥ ΜΠΡΑΟΥΝΙΝΓΚ"

στο θέατρο ΕΜΠΟΡΙΚΟΝ, στου Ψυρρή

Πήγα τους δίδυμους στο "Χόμπιτ, η μάχη των 5 στρατών",
όπου "οπτικοακουστικός εξοπλισμός τελευταίας τεχνολογίας" σήμαινε να σου έρχονται οι κοτρώνες και τα βράχια κατευθείαν πάνω στη μούρη, με τρόπο τρισδιάστατο, αλλά τουλάχιστον, ω ναι, σώθηκε τελικά το βασίλειο των νάνων, στη ΜΕΣΗ ΓΗ, παρακαλώ !

Πήγαμε και στον Καρυοθραύστη,  
όπου η γνώμη εμού - του μη ειδικού, είναι πως η παράσταση ήταν ... πτωχή και άνευρη... Τα παιδιά βαρέθηκαν. Αρκετές στιγμές κι εγώ.
Πτωχή η σύλληψη της απόδοσης του εξαίρετου έργου, δίχως φαντασία και μέτρια σε όλα...
Αλλά είπαμε, μιλά μονάχα ένας απλός θεατής... 

Εκτός αυτού, μας έλειψε απ' την Αθήνα τόσα χρόνια η Λυρική Σκηνή, που ας είμαστε ευχαριστημένοι να λειτουργεί τώρα, κι ας ανεβάζει ακόμα και κάποιες μέτριες παραστάσεις... (αρκεί να μην της γίνει συνήθεια!)  

Φυσικά, δεν θα πω το ίδιο γιά την όπερα "Μποέμ", του Puccini !
Η παράσταση, που είδαμε τις προαλλες, ήταν ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗ, με γράμματα κεφαλαία !
Μου φάνηκε εξαίρετη η σύλληψη της Lina Wertmuller γιά το έργο, που θα μπορούσε να είναι κι ένα "ρομαντικά θλιβερό" έργο, μα που δεν ήταν διόλου !
Ξεχείλιζε η χαρά της ζωής, η χαρά του έρωτα και της αγάπης, η μποέμικη ανεμελιά κι ομορφιά στο σωστό περιβάλλον, τα ανθρώπινα συναισθήματα, σκηνοθεσία, σκηνικά, κοστούμια κι αποδόσεις , όλα πάρα πολύ καλά!


Κι εύγε στην Λυρική, γι αυτήν την παράσταση !




Αυτά, ανάμεσα σε πολλές δυσκολίες του τελευταίου καιρού...
Ας ελπίσουμε, η χρονιά που μόλις ήρθε να είναι καλύτερη, πιό δίκαιη και πιό σπλαχνική με τους ανθρώπους...

Στίχοι: Γεράσιμος Ευαγγελάτος

Μουσική:  Θέμης Καραμουρατίδης

Εγώ μεγάλωνα για σένα
και μάλωνα για σένα στους δρόμους
με τα υπόλοιπα παιδιά
τα βράδια ίδρωνα για σένα
και στον ύπνο μου για σένα
τολμηρά είχα κρυμμένα μυστικά

Μετά ωρίμαζα για σένα
και σκάρωνα θλιμμένα στιχάκια
που δεν τα διάβαζε κανείς
ετοιμαζόμουνα για σένα
και δεν άκουγα κανένα
που μου λεγε πως ίσως δε φανείς
.

Και περάσαν οι ζωές μας
δεν βρεθήκαμε ποτέ μας
και τη θέση σου την παίρνουνε σκιές
μ’ αγαπάνε με φροντίζουν
κάπου κάπου σε θυμίζουν
κι εσύ έρχεσαι και φεύγεις όταν θες

Κι έτσι ζω μόνο για σένα
ετοιμάζομαι για σένα
ερωτεύομαι για σένα
περιμένοντας εσένα

Για σένα ήμουν και γινόμουν
το κάλο και το κακό μου
και δεν είχα μόνον έναν εαυτό
για σένα άλλαζα σαν φύλλα
τη χαρά και τη μαυρίλα
και το σπίτι μου είχα πάντα ανοιχτό

Για σένα τράβαγα πιστόλι
κι από φόβο μ’ είχαν όλοι
και δεν άντεχα στο πλάι μου ψυχή
φανταζόμουνα εσένα σε νοήματα κρυμμένα
και ήταν μόνο μια καινούρια σου εκδοχή